In januari 1933 viel Duitsland in een zwart gat dat het land het liefst van al zou willen kunnen uitwissen uit haar geschiedenis, maar het niet kan en... het ook niet mag als waarschuwing aan de volgende generaties. Het land draagt zelf schuld voor de opkomst van Hitler. Deze schuld weegt en is een waar kruis dat Duitsland moet dragen. Wij dragen de verantwoordelijkheid, uitte bondspresident Johannes Rau zich in 2000 voor de Israelische Knesset. Hitler misbruikte, schond en verwondde zijn eigen volk tussen 1933 en 1939, en vervolgens ontkentende hij de meest inhumane, de meest racistische, de meest onwaardige oorlog ooit. "De Duitse donder is typisch Duits en niet erg toegeeflijk en komt tamelijk traag op dreef; maar komen doet hij, en wanneer je hem ooit hoort donderen, zoals het nog nooit in de wereldgeschiedenis gedonderd heeft, weet dan: de Duitse donder heeft zijn doel bereikt. Bij dit gedruis zullen adelaars uit de lucht vallen, leeuwen in de Afrikaanse woestenij in hun holen vluchten. Duitsland zal iets veroorzaken, waarbij de Franse revolutie maar een onschuldige idylle is", voorspelde Heinrich Heine in 1823...